Vertrouwen in een Digitale Samenleving

Het belang van vertrouwen

Vertrouwen.

Ons leven draait om vertrouwen: in familie, vrienden, machthebbers en de samenleving in het algemeen. Zonder dit fundament ontstaat achterdocht en angst—een tendens die steeds vaker zichtbaar wordt in de huidige maatschappij.

Social media en twijfel

Via social media komen we in aanraking met uiteenlopende meningen, wat leidt tot twijfel. Onjuiste berichtgeving zaait verwarring: was corona wel zo ernstig dat alle maatregelen nodig waren? Heeft iedereen wel een vaccin gehad? Is de politiek nog een afspiegeling van de wensen van het volk? Rechts stemmen en toch een linkse regering krijgen? Zijn deze ontwikkelingen te wijten aan social media, of ligt het dieper?

Onzekerheid in de digitale economie

Onzekerheid

Consumenten voelen zich onzeker, wat leidt tot argwaan en wispelturigheid. Kleine websites hebben het moeilijk en sluiten vaker, of wijken uit naar grote platforms. Kopers zijn wantrouwend tegenover onbekende, kleine webshops en kiezen voor grote, gevestigde sites. Dit creëert een machtsonevenwicht, minder concurrentie en dus hogere prijzen.

Machtsverschuiving op de winkelstraat

In de winkelstraat ontstaat een vergelijkbaar beeld. Kleine winkels, vaak zonder online aanwezigheid, zijn afhankelijk van vastgoedpartijen met stijgende huren, meestal grote internationale spelers. Vroeger was de winkelier vaak ook eigenaar van het pand en profiteerde mee van waardestijging. Tegenwoordig dalen omzet, marges en de behoefte aan kleinschalige winkelpanden, wat leidt tot leegstand en negatieve gevolgen voor het koopklimaat.

Zoeken naar nieuwe hechting

Zoeken naar hechting

We zoeken naar nieuwe vormen van hechting en vertrouwen. Klassieke steunpilaren als politiek, gemeenten, rechtspraak en kerk verliezen aan invloed. Nieuwe rolmodellen, zoals influencers, nemen hun plaats in. Duizenden, soms miljoenen volgers identificeren zich met influencers, die het gedrag en de perceptie van hun volgers bepalen. Dit fenomeen leidt tot een versnipperde maatschappij waarin kleine groepen zich rond influencers vormen. Social media-platforms zoals TikTok krijgen hierdoor een centrale rol, zeker onder jongeren. AI en algoritmes bevestigen persoonlijke denkpatronen en beïnvloeden het gedrag direct.

Dit is zorgwekkend. Algoritmes sturen ons gedrag en ons denkvermogen wordt beperkt door internet en smartphones. Navigeren zonder internet, onszelf vermaken zonder digitale middelen—het lijkt steeds moeilijker. We geven onze data snel weg, een vrije mening is zeldzaam en kuddegedrag dreigt te overheersen.

Verlies van objectiviteit bij machthebbers

De oude machtshebbers zijn steeds minder objectief en laten zich vaker leiden door politieke opvattingen. Verkiezingsbeloften lijken slechts metaforen te zijn geworden.

Lichtpuntjes in een onzekere tijd

Lichtpuntjes

Toch zijn er lichtpuntjes. Argwaan stimuleert kritisch gedrag. Aanbieders focussen meer op directe communicatie, klantsupport en interactie. De klant als individu wordt het uitgangspunt voor ondernemerschap. Het is essentieel om de klant centraal te stellen in het businessplan. Directe communicatie zorgt voor kennis, binding en loyaliteit. Deze elementen vormen de stuurmechanismen in een onzekere tijd en zijn de bouwstenen voor de toekomst. Communicatie, connectiviteit en klanten vormen de nieuwe marketinginstrumenten voor elke aanbieder, groot én klein.

Conclusie

Het is duidelijk dat vertrouwen en hechting in onze digitale samenleving volop in beweging zijn. De uitdagingen zijn groot, maar door kritische communicatie en persoonlijke benadering ontstaan nieuwe kansen voor consumenten en aanbieders.

Prof Dr Cor Molenaar